Pijnbestrijding bevalling

Pijnbestrijding thuis

Bij pijnbestrijding tijdens de bevalling denken veel mensen onmiddellijk aan het ziekenhuis en een ruggenprik. Maar pijnbestrijding thuis is ook heel goed mogelijk.

Naast de tips die worden gegeven bij omgaan met pijn, vind je in dit hoofdstuk allerlei tips voor pijnbestrijding thuis:

Begeleiding: onderzoek heeft uitgewezen dat goede begeleiding bij de bevalling, door iemand waar je vertrouwen in hebt, ervoor zorgt dat je beter met de pijn tijdens de bevalling om kunt gaan.

Loulouka Advertorial

Het is hierbij prettig als de persoon die je begeleidt weet wat er gebeurt bij een bevalling en hoe hij/zij je kan helpen de weeën beter op te vangen.

Dit kan heel goed je partner zijn, maar dan is het wel belangrijk dat je partner ook weet wat er gebeurt tijdens de bevalling en hoe hij/zij jou daar in kan ondersteunen. Want een partner kan echt veel meer dan een nat washandje geven.

In onze online bevalcursussen is er ruim aandacht voor de rol van de partner. Gewoon thuis samen goed voorbereiden is daarmee heel makkelijk.
Je verloskundige of een doula zijn uitermate geschikt om je goed door je bevalling te begeleiden. Maar het kan ook een goede vriendin zijn of je partner als die van zichzelf weet dat hij het hoofd koel kan houden en je echt kan begeleiden en van advies kan voorzien.
Een partner of vriendin moet je kunnen motiveren en opbeuren. Je hebt er niets aan als je partner je alleen maar beklaagd en verteld hoe erg hij/zij het voor je vindt. Je hebt echt iemand nodig die je op kan peppen.
Massage: Vooral als je rug weeën hebt kan masseren tijdens de bevalling heel goed helpen.
Vraag je partner of iemand anders die bij de bevalling aanwezig is om flink te drukken op de plaats die je het meest pijn doet.
Vaak is dit één plek net boven je stuitje. Hoewel we het masseren noemen gaat het vooral om heel hard drukken op de zere plek.
Geef aan waar de plek precies zit en hoe hard er gedrukt moet worden. Bij de meeste vrouwen met rug weeën helpt het alleen als er echt flink hard gedrukt wordt op de éne plek.
De partner moet met de handpalm hard drukken zolang de wee er in alle hevigheid is. Zodra de wee weg is kan er gestopt worden met drukken.
Geef dus ook aan wanneer je partner kan stoppen met drukken, want anders houdt hij/zij het niet de hele bevalling vol.

Bij been weeën kan het helpen om je beide benen te laten masseren (soort kneden van de spieren) door je partner.

Warmte: een flink warm bad of douche vinden de meeste vrouwen heerlijk als de weeën echt hevig zijn.
Als je geen bad hebt ga dan zitten onder de douche (tuinstoeltje of krukje) en houdt de hete straal, tijdens een wee, op de plaats waar je de meeste pijn hebt.
Als je in bad kunt, zorg voor een flink warm bad en zorg er ook voor dat de badkamer behaaglijk warm is.
Blijf in ieder geval een paar weeën liggen, sommige vrouwen vinden het warme bad in eerste instantie niet lekker, maar als ze wat langer blijven liggen merken ze vaak toch dat de warmte de scherpe kantjes van de pijn afneemt.
Bovendien zorgt de warmte ervoor dat je beter ontspant.
De baarmoedermond is een spier en je kunt je voorstellen dat een spier die ontspannen is makkelijker open gaat dan een spier waar veel spanning op staat.
We zien dan ook vaak dat vrouwen die bij hevige weeën in bad gaan zitten, makkelijker en sneller ontsluiten.
Ook een rubberen kruik kan heerlijk zijn om de pijn te verzachten. Leg de hete kruik (let op: leg altijd een doek tussen de kruik en je huid in verband met verbrandingsgevaar) op de plek die je de meeste pijn doet. Bij rug- of onderbuik weeën kun je de rubberen kruik tussen je onderbroek stoppen. Heb je last van beenweeën leg dan op ieder been een warme kruik.

Steriele waterinjecties; verloskundigen kunnen vrouwen die thuis of in het ziekenhuis bevallen injecties met steriel water geven als pijnbestrijding bij rugweeën.

Gezien de toenemende vraag naar pijnbestrijding bij bevallingen kan deze pijnbehandeling een goed alternatief zijn vergeleken met medicamenteuze behandelingen.
Steriele waterinjecties zijn een effectieve en veilige pijnbehandeling voor vrouwen tijdens de baring.
Er worden 4 tot 6 injecties met 0,1 ml steriel water net onder de huid in het pijnlijke gebied gegeven. De pijn neemt bijna direct af en de werking is 2 tot 3 uur.
Er zijn geen bijwerkingen of nadelige gevolgen voor moeder of  kind.
Zowel de pijn in de onderrug, die op andere manieren moeilijk te bestrijden is, als pijn in de buik wordt verminderd.
Het toedienen van de injecties wordt wel als pijnlijk ervaren. Daarom worden de injecties tijdens een wee gegeven zodat je de pijn minder voelt.
Voordat de injecties gegeven worden kan de huid ook verdoofd worden met ijscompressen, dit zorgt er ook voor dat de pijn van de prikken minder gevoeld wordt.
De werking van de waterinjecties berust op het principe van  lokale irritatie, door water onder de huid in te spuiten wordt het weefsel geïrriteerd en bepaalde zenuwvezels gestimuleerd. Dit belemmert de doorgifte van de pijnprikkels van de weeën  en zo wordt de pijn minder.
Er is (internationaal) veel onderzoek gedaan naar de veiligheid en werking van deze waterinjecties. In de Scandinavische landen en in Canada wordt deze vorm van pijnstilling al vele jaren gebruikt. Onderzoek heeft aangetoond dat het veilig is voor moeder en kind. Daarnaast geven vrouwen aan dat de pijn afneemt van een score 8 naar 3 op een pijnschaal van 1 tot 10, waarbij 10 onhoudbare pijn is en 0 geen pijn.

Hypnose: Hypnotherapie voor zwangeren is er op gericht om iedere zwangere ontspanning te leren om goed door de bevalling te komen.

De zelfhypnose die je leert, helpt je op een simpele en doeltreffende manier goed en diep te ontspannen. Hierdoor kun je beter met de weeën en de pijn omgaan.
De ontsluitingsfase verloopt over het algemeen sneller en de pijnbeleving wordt als minder hevig ervaren.
De bedoeling van zelfhypnose is dat je de bevalling op een prettige, fijne manier beleeft en er met een goed gevoel op de bevalling terugkijkt.
Dit geldt zowel voor de vrouw die bevalt als voor haar partner.

Bij hypnose moet je je voorstellen dat je leert om je op een diepe manier te ontspannen, waarbij je in jezelf gekeerd bent.
Je leert om in deze vorm van diepe ontspanning te komen en er ook weer uit te raken. Je bent niet "weg", je beleeft de bevalling dus wel degelijk en kan het je later ook gewoon herinneren.
Vanaf ongeveer 24 weken zwangerschap kun je met de cursus starten.

Voor vrouwen die veel last hebben van vervelende zwangerschapsklachten- zoals bv. slaapstoornissen, misselijk, pijn- kan het zinvol zijn om eerder te beginnen, omdat hypnose hier een goede invloed op kan hebben. Dit geldt ook voor vrouwen die extreem angstig zijn en erg tegen de bevalling opzien, om welke reden dan ook.

Online bieden wij ook een bevalcursus op basis van Hypnobirthing aan. Deze cursus wordt gegeven door verloskundige Doete die jou/jullie op een leuke en ontspannen manier leert hoe je diep kunt ontspannen, maar je ook alles vertelt over het verloop van je bevalling en welke hulpmiddelen je nog meer kunt inzetten tijdens de bevalling. Ook is er veel aandacht voor de rol van je partner tijdens de bevalling.

TENS: TENS staat voor Transcutane Electro Neuro Stimulatie.
Het is een apparaatje ter grote van een walkman met 4 elektroden pleisters die op de rug aangebracht worden.
Door middel van lichte stroomstootjes zou het apparaat de pijnprikkels naar de hersenen moeten verminderen, waardoor de intensiteit van de pijn minder wordt.
De pijn gaat dus niet weg, maar de scherpe kantjes worden weggehaald.
Je kan het vergelijken met de elektrische prikkels die je soms krijgt bij de fysiotherapeut om bepaalde pijnklachten te verminderen.
De intensiteit van de prikkels is instelbaar, dus als de weeën meer pijn gaan doen dan kun je de prikkels verhogen.
Er is diverse malen onderzoek gedaan naar de effectiviteit van TENS in het algemeen (TENS wordt immers niet allen gebruikt voor de pijn bij bevallingen, maar ook bij bijvoorbeeld nekklachten). Het effect van de TENS is bij geen van deze onderzoeken aangetoond. TENS mag niet gebruikt worden bij hartklachten, dragers van een pacemaker, voor de 6e maand van de zwangerschap of in combinatie met water. Gebruikersonderzoek laat zien dat ongeveer 50% aangeeft de pijn beter te kunnen verdragen door gebruik van de TENS.
Enkele verloskundigen hebben een TENS in bij zich. Een TENS is ook te huur.

Mindset: Last but not least, jouw mindset speelt een belangrijke rol in het omgaan met pijn. Gelukkig zijn er veel truckjes om je mind te beïnvloeden en geven je hersenen ook nog eens lichaamseigen pijstillers in de vorm van endorfine af als jij voldoende kunt ontspannen tijdens je bevalling.

In een goede bevalcursus leer jij hoe je je mindset positief kunt beïnvloeden en krijg je tips en tricks om ervoor te zorgen dat je lichaam zoveel mogelijk endorfine afgeeft.

Samen super goed voorbereid aan de bevalling beginnen? Beiden weten wat je kunt doen om met de pijn om te gaan en pijn te verlichten? Kijk eens naar onze online bevalcursussen.

10 tips die pijn bevalling verminderen

Lees de tips van onze deskundigen hoe pijn bevalling te verminderen:

Van onze deskundigen Imke van Soest en Wietske van Luipen beiden verloskundigen.

  1. Beval daar waar jij je het prettigst voelt
    De plek waar jij gaat bevallen moet veilig voor jou voelen. Verder moet je je er op je gemak voelen, vrij om te doen wat jij op dat moment wilt. Ook moet je voldoende ruimte hebben om rond te lopen. Verder is het fijn als er attributen zijn die jou kunnen helpen, denk aan een bevallingsbal of een bad.
  2. Omring je met een goed team
    Zorg dat je omringt wordt door mensen waar je écht wat aan hebt, die je steunen in plaats van medelijden hebben. Maar die ook weten wat ze op welk moment kunnen doen om te helpen (massage, ademhalingstechnieken enzovoort). Je bevalpartner kan je eigen partner zijn, maar natuurlijk ook een zus, vriendin, je moeder of bijvoorbeeld een doula. Als het maar iemand is die weet wat er tijdens een bevalling in jouw lijf gebeurt en hoe hij/zij jou positief kan ondersteunen.
  3. Weet wat er gebeurt tijdens een bevalling
    Natuurlijk is een bevalling niet te plannen en weet je nooit hoe jou bevalling zal verlopen, maar als je weet wat er allemaal in je lijf gebeurt, welke hormonen op welk moment van belang zijn en wat jij kunt doen om de juiste hormonen te laten stromen sta je echt met 3-0 voor.
  4. Bespreek je angsten
    Ben je bang voor je bevalling, voor de pijn, naalden of inwendig onderzoek? Bespreek dit met je verloskundige. Alleen al het uitspreken helpt, maar waarschijnlijk kan je verloskundige tips geven of afspraken met je maken die de angst doen verminderen.
    In onderstaande video gaat verloskundige Imke van Soest in op een veelvoorkomende angst: Past het hoofdje wel, wordt het niet te groot? (klik op PLAY om ook geluid te krijgen)

  5. Doe ademhalingsoefeningen en oefen ook houdingen, massages en andere dingen die je kunnen helpen beter met de pijn om te gaan.
    Herhaling zorgt ervoor dat tricks beter blijven hangen. Regelmatig horen we van vrouwen die bevallen zijn dat ze tijdens de bevalling alles wat ze tijdens hun cursus geleerd hadden op het moment suprême vergeten waren. Door regelmatig te oefenen worden dingen eigen en gaan ze in je hoofd zitten waardoor je ze op het moment suprême makkelijk kunt toepassen.
    Herhalen-herhalen-herhalen dus… (groot voordeel van onze online cursussen is dat je ze net zo vaak kunt bekijken als je wilt, zo blijven de tricks goed hangen)
    In onderstaande video legt verloskundige Wietske van Luipen het belang van ademhalingsoefeningen uit (klik op PLAY om ook geluid te krijgen)

  6. Gebruik visualisaties
    Fop je hersenen. Focus op dingen die je blij maken in plaats van op de pijn. Dit werkt echt heel goed. Probeer het maar eens uit in de komende tijd als je je pijn doet. Als je focust op de pijn dan doet het écht heel erg pijn. Loop je echter gewoon door en doe je net of er niets aan de hand is, dan is de pijn zo over. Visualisatie oefeningen (die je bijvoorbeeld bij Hypnobirthing krijgt) helpen ook heel goed.
  7. Warmte ontspant.
    Neem een warme douche of bad, de warmte ontspant je spieren en neemt de scherpe kantjes van de pijn.
  8. Blijf bewegen
    Heel veel onderzoeken hebben al aangetoond dat blijven bewegen helpt om je bevalling te bespoedigen en ervoor zorgt dat je minder pijn voelt. Loop rond, hang om de nek van je partner, heupwieg, kwispel als een hond op handen en knieën, alles wat jou helpt. Beval je in het ziekenhuis, geef dan aan dat je bewegingsruimte belangrijk vindt.
  9. Vraag om een Gentle Touch massage of liefdevolle aanraking.
    Gentle touch (zachte aanraking) massage, maar iedere liefdevolle aanraking laat jou merken dat de ander met je meeleeft en voor je zorgt. Bovendien zorgt het voor het vrijkomen van Oxytocine, het hormoon wat goede weeën geeft.
  10. Ga vooral niet op je rug liggen persen
    Helaas bevalt het overgrote deel van de Nederlandse vrouwen nog steeds in bed, liggend op hun rug. Honderden onderzoeken hebben al uitgewezen dat dit geen goede houding is om in te persen. Zo is je bekken 30% groter als je in hurkzit bevalt in plaats van liggend op je rug. Bovendien werkt de zwaartekracht mee als je niet ligt maar zit of staat. Verdiep je in de verschillende houdingen of volg een goede cursus waar ze je de voor- en nadelen van de verschillende houdingen uitleggen.

Op Babyopkomst.tv vind je 3 verschillende online bevalcursussen. Er zit er altijd één bij die bij jou past. Bovenstaande tips zijn een klein onderdeel van deze cursussen.

Voor pijnbestrijding met medicijnen tijdens je bevalling ben je op het ziekenhuis aangewezen

Thuis mag geen medicatie worden gegeven voor pijnbestrijding bevalling. Dit omdat alle medicijnen ook bij de baby komen en het dus heel belangrijk is om de conditie van de baby in de gaten te houden door middel van een CTG (hartfilmpje)
Welke middelen voor pijnbestrijding bij de bevalling zijn in het ziekenhuis voorhanden?

Pethedine: injectie met pijnstillend medicijn:

Als het nog minimaal 3 uur duurt voordat de baby geboren wordt kan er een injectie (meestal in de bil of het dijbeen) gegeven worden die een middel bevat die de pijnprikkels verminderd.
Meestal wordt er een injectie met pethidine ( een morfine achtige stof)gegeven. Pethedine kan ook middels een infuus gegeven worden.
Wanneer geschikt: pethidine injecties zijn vooral geschikt als pijnstilling in een vroeg stadium van de bevalling.
Als je bijvoorbeeld al nachten niet geslapen hebt omdat je wel weeën hebt, maar de bevalling niet echt doorzet kan een pethidine injectie helpen. Door het afnemen van de pijn en het feit dat veel vrouwen er wat suf van worden, kun je even uitrusten, soms wat slapen en zo wat bijtanken. In dit stadium, als er dus nog maar net 1 of 2 cm ontsluiting is en de geboorte naar verwachting nog lang op zich laat wachten, wordt de pethidine vaak gecombineerd met een slaapmiddel zodat je ook echt een paar uur kunt slapen.
Bijwerkingen: alle morfine-achtige stoffen hebben als bijwerking dat de ademprikkels worden verminderd en de darmwerking wordt vertraagd.
Omdat al deze stoffen ook bij de baby komen is het heel belangrijk om de conditie van de baby goed in de gaten te houden. Vooral als de injectie te laat gegeven wordt en de baby binnen 2 uur na toediening wordt geboren, is er een verhoogd risico dat de baby geen ademprikkel heeft als hij geboren wordt.
Daarnaast moeten astma patiënten beducht zijn voor een astma-aanval.
Andere, vervelende maar niet zo gevaarlijke, bijwerkingen zijn: misselijkheid, overgeven, hoofdpijn, duizeligheid, sufheid, slaperigheid.
Hoe ervaren vrouwen het: de ervaringen van vrouwen die pethidine kregen zijn zeer wisselend.
Sommige vrouwen geven aan het prettig gevonden te hebben dat de scherpe kanten van de pijn afgaan en ze zodoende wat rust kregen en konden bijtanken. Andere vrouwen vonden de bijwerkingen, sufheid, misselijkheid, het gevoel er niet bij te zijn, zo vervelend dat de nooit meer voor pethidine injecties zouden kiezen.
Van tevoren is niet aan te geven hoe je op pethidine zult reageren.

Remifentanil infuus:

Bij deze manier van pijnbestrijding krijg je een infuus met een pomp. Je kunt zelf (binnen grenzen gesteld door de arts) de hoeveelheid medicatie bepalen. De arts stelt de maximale hoeveelheid medicatie in, maar jij hebt een knop waarmee je jezelf de benodigde dosis kunt toedienen. Jij bepaalt dus hoe vaak je pijnbestrijding nodig hebt.
Wanneer geschikt: je bevalling moet goed op gang zijn. Pethedine injecties kunnen in een vroeg stadium worden gegeven, een Remifentanil infuus niet.
Het is aan te raden om de extra dosis TUSSEN de weeën in te geven. De pijnstiller werkt namelijk snel en kort en zo profiteer je optimaal van de pijnstillende werkingtijdens de volgende wee.
Het is belangrijk dat je zelf bepaalt wanneer je de extra dosis nodig hebt. Je partner of anderen mogen dan ook NIET op de knop drukken voor een extra dosis pijnstilling.
Bijwerkingen zijn: sufheid, misselijkheid, jeuk en lage bloeddruk. Remifentanil kan effecten hebben op de ademhaling en hartslag. Er moet dan ook continu gemonitord worden. Het middel mag alleen toegedient worden in een ziekenhuis waarbij de artsen in de verloskamers voldoende (bij)scholing hebben gehad in reanimatie bij ademhalings- en hartproblemen. Remirentanil is snel beschikbaar in het ziekenhuis. Meestal kan het binnen 10-15 minuten worden toegedient, bij een ruggenprik is dit vaak niet het geval omdat de anesthesist lang niet altijd in het ziekenhuis aanwezig is.
De effectiviteit van remifentanil wordt in diverse onderzoeken verschillend beschreven, van matig tot zeer effectief.

Lachgas:

Je ademt een mengsel van lachgas en zuurstof in via een kapje op je mond. Je bepaalt zelf hoevaak je dit wilt inademen. De regie ligt dus bij jezelf.
Meestal nemen vrouwen het lachgas vanaf het begin van de wee tot de wee weer over is.
Om te zorgen dat er niet teveel lachgas in de verloskamer komt moet je een kinmasker dragen, de uitgeademde lachgas wordt daardoor ook weer afgezogen.
Door het inademen van het lachgas voel je je een beetje verdoofd, een soort high gevoel. Sommige mensen worden er heel lacherig van, vandaar ook de naam.
Lachgas kan tijdens de hele ontsluitingsperiode gebruikt worden. Tijdens het persen moet het gestopt worden omdat je tijdens het persen volledig geconcentreerd moet zijn.
Lachgas neemt de scherpe kantjes van de pijn en zorgt ervoor dat je beter kunt ontspannen.
Er zijn geen nadelige effecten voor de baby of voor het verloop van de bevalling bekend.
Lachgas mag gebruikt worden in het ziekenhuis en in geboortecentra. Er is geen medische indicatie voor nodig.

De ruggenprik:

De ruggenprik is de meest effectieve vorm van pijnbestrijding. Meestal voel je helemaal geen pijn meer. Maar zoals bijna altijd zitten er aan dit voordeel ook wel nadelen.

Je wilt een ruggenprik bij de bevalling, hoe regel je dat?

Als je van te voren al weet dat je een ruggenprik wilt is het zaak om je in de zwangerschap goed te oriënteren. Niet ieder ziekenhuis biedt even veel mogelijkheden om dag en nacht aanspraak te kunnen maken op een ruggenprik.
Vooral als je bijvoorbeeld je eerste bevalling als zeer traumatisch hebt ervaren kan het zinvol zijn om vóór de volgende bevalling afspraken te maken. Het kan ervoor zorgen dat je een stuk relaxter aan je bevalling gaat beginnen als je zeker weet dat je een ruggenprik gaat krijgen.
De richtlijn is dat iedere vrouw op elk moment kan vragen om een ruggenprik, maar ja dan moet er wel een anesthesist (narcotiseur) aanwezig zijn om de ruggenprik te zetten en die is niet in ieder ziekenhuis 24/7 aanwezig op oproepbaar. Check dit dus van te voren voor het ziekenhuis waar jij wilt gaan bevallen.
Als je vóór de bevalling al zeker weet dat je een ruggenprik wilt, is het zaak hier van tevoren afspraken te maken. Overleg, ruim voor je uitgerekende datum, met je verloskundige welk ziekenhuis of welke gynaecoloog zij adviseert en vraag om een afspraak met de gynaecoloog tijdens je zwangerschap. Zo weet je in ieder geval van tevoren wat de mogelijkheden zijn in het ziekenhuis bij jou in de buurt.
Bedenk wel dat een ruggenprik een medische ingreep is met de nodige consequenties en bijwerkingen.  De complicaties ,(zie effecten van de ruggenprik) het op voorhand al medisch maken van een gezonde bevalling en de sterk verhoogde kosten, zorgen ervoor dat we in Nederland terughoudend zijn ten opzichte van het geven van een ruggenprik zonder medische indicatie.

Als je dus vóór de bevalling al zeker weet dat je een ruggenprik wilt, is het zaak van tevoren afspraken te maken.

Kun je in Nederland altijd een ruggenprik krijgen?

In Nederland is het niet gebruikelijk om standaard een ruggenprik te geven.

Maar op eigen verzoek, of op medische indicatie, kan een ruggenprik in bijna ieder ziekenhuis dag en nacht gegeven worden.
De ruggenprik moet gegeven worden door een anesthesist. Sinds begin 2009 is er een nieuwe richtlijn ten aanzien van pijnbestrijding bij de bevalling. Deze richtlijn zegt dat iedere vrouw, op ieder moment van de dag, moet kunnen vragen om een ruggenprik als de pijn naar haar mening te erg wordt.
Een normaal verlopende bevalling wordt begeleid door je verloskundige. Of je nu kiest voor een thuisbevalling of een poliklinische bevalling, je verloskundige is je aanspreekpunt. Zij is dus ook degene die in eerste instantie je vraag om pijnbestrijding zal moeten beoordelen. Als je denkt dat je bij teveel pijn misschien een ruggenprik wilt, is het verstandig dit onderwerp eens met je verloskundige te bespreken. Het is wel zo plezierig als je verloskundige weet dat je misschien een ruggenprik wilt en je ook kan informeren hoe het geregeld is bij de ziekenhuizen in jouw regio.

In Nederland is het niet gebruikelijk om standaard een ruggenprik te geven, maar op verzoek is het zeker mogelijk

Ik vind het een plezierige gedachte dat de mogelijkheid van pijnbestrijding aanwezig is bij moeizaam verlopende bevallingen of als de barende de pijn niet kan verdragen. Maar ik zou er zeker voor pleiten om niet om te slaan in "Amerikaanse toestanden" waarbij in sommige ziekenhuizen 90% van de vrouwen die voor het eerst een kind krijgt een ruggenprik krijgt.
De ruggenprik blijft immers een medische ingreep met alle gevolgen van dien. Ik ga ervan uit dat de overgrote meerderheid van de verloskundigen in Nederland er ook zo over denkt. Pijnbestrijding is een goed hulpmiddel als het niet anders kan of als de barende aangeeft de pijn niet te kunnen verdragen.

Een goede voorbereiding op je bevalling, waarbij je eerlijk en reële voorlichting krijgt en handvatten om met de pijn om te gaan, helpt om je angsten los te laten en met vertrouwen naar je bevalling toe te leven. Dat wil niet zeggen dat je dan geen gebruik wilt/hoeft te maken van pijnbestrijding, maar helpt vaak wel om je bevalling positiever te beleven. Kijk eens naar onze online bevalcursussen. Allen gegeven door verloskundigen zodat jij op de info kunt vertrouwen.

Effecten van de ruggenprik

Hoewel er zeer veel studies zijn gedaan naar het effect van de epiduraal (ruggenprik) op het verloop van de bevalling, zijn er maar weinig studies die betrouwbare informatie opleveren.
Het is heel moeilijk om betrouwbaar onderzoek te doen, omdat dit ‘blind’ gedaan zou moeten worden. Dat wil zeggen dat zowel de patiënt als de arts niet moeten weten wie wel/niet medicatie heeft gekregen.
Bij de epiduraal is dit onmogelijk, omdat zowel de arts als de patiënt weten wie wel of niet een epiduraal heeft gekregen. Toch zijn er enkele onderzoeken die, hoewel niet blind, redelijk tot goed betrouwbaar zijn.
Deze onderzoeken laten de volgende gevolgen zien op het verloop en de uitkomst van de bevalling:
Verlengde ontsluitingsduur: vooral bij een vroeg gegeven ruggenprik (minder dan vier centimeter ontsluiting) lijkt de duur van de ontsluiting langer te zijn dan bij een bevalling zonder ruggenprik.
Hier is een aantal verklaringen voor:
1) Met een epiduraal moet je liggen op bed. Je zit aan veel ‘toeters en bellen’ en bent hierdoor beperkt in je bewegingsruimte. Denk bijvoorbeeld aan het infuus, het CTG, de bloeddrukband en zuurstofmeter en blaaskatheter.
2) Pijnbestrijding heeft een remmende werking op de lichaamseigen pijnstillers (Endorfines). Door de daling van Endorfines, daalt ook de productie van de weeënstimulerende Prostaglandines en Oxytocine. Hierdoor is vaker kunstmatige weeënstimulatie nodig.
Stijging van het aantal kunstverlossingen (inclusief keizersnede): Tot een recent onderzoek verscheen werd aangenomen dat er meer kunstverlossingen waren bij vrouwen met een epiduraal.
Het idee hierachter was dat wee-opwekkende middelen voor een weeënstorm kunnen zorgen. De hartslag van de baby kan zo dalen dat een vacuümextractie of spoedkeizersnede moet worden uitgevoerd.
De persfase is gemiddeld vijftien minuten langer bij een ruggenprik dan bij pijnbehandeling met opiaten of zonder pijnmedicatie. Bij een langere persfase zou de kans op uitputting, foetale nood en dus een kunstverlossing ook groter zijn.
Uit het laatste onderzoek blijkt echter dat er geen verschil zou zijn in het aantal kunstverlossingen mét of zonder ruggenprik.
Effect op de baby: Er is geen verschil in Apgarscores na vijf minuten en opnames op de baby-afdeling bij vrouwen die een epiduraal kregen ten opzichte van opiaten.
Indirect kan de ruggenprik gevolgen hebben, bijvoorbeeld bij koorts en behandeling met antibiotica.
Effect op de borstvoeding: Uit onderzoek blijkt dat baby’s van moeders met een ruggenprik minder vaak spontaan naar de borst zoeken, minder goed zuigen en vaker kunstvoeding krijgen.
Ook hebben zij een hogere temperatuur en huilen zij meer. Moeders die met een ruggenprik bevielen stopten eerder met de borstvoeding.

Bijwerkingen van de ruggenprik

Bloeddrukdaling: Een sterke daling van de bloeddruk is de meest voorkomende bijwerking van de ruggenprik bij de bevalling.
Vergeleken met vrouwen die pijnstilling met Pethidine of Remifentanil kregen komt dit achttien keer zo vaak voor.
De bloeddrukdaling wordt veroorzaakt door vaatverwijding in het verdoofde lichaam.
Gevolgen van de bloeddrukdaling kunnen zijn: flauwvallen, lage ademhalingsfrequentie, vertraagde hartslag, verminderde doorbloeding van de niet vitale organen en dus ook van de baarmoeder.
Door de verminderde doorbloeding van de baarmoeder komt er soms tijdelijk minder zuurstof bij de baby. Soms is dit een reden voor een spoedkeizersnede.
Ter voorkoming van een bloeddrukdaling wordt er voor de ruggenprik een infuus gegeven.
Koorts: Vrouwen met een epiduraal krijgen vier keer zo vaak koorts (temperatuur boven 38 graden Celsius) dan vrouwen die opiaten of geen pijnstilling kregen.
Het is niet te bepalen of de koorts door de ruggenprik komt of dat er een infectie is. Soms is toediening van antibiotica tijdens de bevalling nodig en het kan zijn dat de baby opgenomen moet worden op de babyafdeling en een antibiotica-infuus krijgt. Bij vrouwen die zonder pijnstilling bevallen komt koorts minder dan 1% voor. Bij een ruggenprik gaat het om 11-20%.
Urineretentie: Niet goed kunnen plassen komt vaker voor na een epiduraal, doordat standaard een blaaskatheter gegeven wordt bij de ruggenprik. Door de verdoving van het onderlichaam voel je niet meer dat je blaas vol is, de katheter zorgt ervoor dat de urine constant wordt afgevoerd. Ook is er een grotere kans op blaasontsteking na het gebruik van een katheter.
Hoofdpijn: na spinale anesthesie (bv. bij een keizersnede) kan ernstige hoofdpijn optreden die weken kan aanhouden.
Deze hoofdpijn wordt veroorzaakt door het weglekken van hersenvocht. Ook wanneer een epiduraal meerdere keren geprikt moet worden voor deze goed zit kan lekkage, en dus hoofdpijn, optreden.

Hoe wordt een ruggenprik toegediend?

Er zijn twee vormen van de ruggenprik, de spinale anesthesie of de epidurale anesthesie. Tijdens de bevalling wordt er bijna altijd gekozen voor de epidurale anesthesie, dit omdat bij de spinale anesthesie het onderlichaam volledig verdoofd is en je de been- en bekkenspieren niet meer kunt gebruiken.
Bij een spinale anesthesie zou je dus niet kunnen persen, de spinale wordt wel vaak gebruikt bij de keizersnede. Bij de epidurale anesthesie wordt er naar gestreefd om je onderlichaam wel (bijna) volledig pijnvrij te maken, maar wel zo dat je nog controle hebt over je spieren en dus ook gewoon kunt persen. De ruggenprik moet altijd worden toegediend door een anesthesist. Eerst wordt je rug voor een deel ontsmet en de huid plaatselijk verdoofd. Daarna moet je je rug bol maken en voelt de anesthesist met zijn vingers naar de juiste plaats tussen je wervels om te prikken. Vervolgens wordt er een lange naald tussen twee wervels door in je ruggenwervel gebracht.
De naald stopt in de epidurale ruimte, dit is de ruimte die ligt tussen de vliezen die je ruggenmerg omgeven en de wervelkolom. Er wordt bij een epidurale minder diep geprikt dan bij een spinale, bij een spinale gaat de naald echt door de vliezen heen en komt bij het ruggenmerg in de ruimte waar het hersenvocht zit. Als de naald is ingebracht wordt er eerst gecontroleerd of er geen bloedvat is aangeprikt.
Als alles in orde is wordt er een katheter door de naald in de wervelkolom gebracht. Deze katheter (een soort heel dun slangetje) wordt op je rug vastgeplakt en de naald wordt verwijderd. Door de katheter wordt de medicatie toegediend. Tijdens het inbrengen van de naald en katheter moet je absoluut stil blijven zitten, wat niet meevalt als je weeën hebt. Het duurt enkele minuten (tot maximaal 20 minuten) voordat de medicijnen gaan werken en je niets meer voelt.

 

Bij de epidurale anesthesie wordt er naar gestreefd om je onderlichaam wel (bijna) volledig pijnvrij te maken, maar wel zo dat je nog controle hebt over je spieren en dus ook gewoon kunt persen

Gerelateerde berichten

Voorbereiden Op Je Bevalling

Waarom voorbereiden op bevalling

Waarom zou je je voorbereiden op je bevalling? Er is er nog nooit één blijven zitten, toch…

Herkennen Hoe Bevalling Begint Door Babyopkomst

De eerste tekenen dat de bevalling begint

Wat zijn de eerste tekenen dat je bevalling begint? Leer verschil tussen voorweeën en echte weeën

Hoe Gaat Dat Ontsluiten, Verweken En Verstrijken Van Baarmoedermond

De eerste 4 cm ontsluiting

De eerste 4 cm ontsluiting kunnen, vooral bij een eerste kindje, best lang duren. Waarom is dat?

Onnodig Veel Inleidingen En Knippen Bij Bevalling In Nederland

(Onnodig) veel inleidingen en knippen bij bevalling

In Nederland worden bevallingen veel vaker ingeleid en krijgen vrouwen veel vaker een knip dan in andere landen. Hoe komt dit?

Bevalling Vliezen Breken

Alles over het breken van de vliezen

Voor veel vrouwen een schrikbeeld: de vliezen breken terwijl je bv in de winkel staat. Gaat het breken van je vliezen gepaard met een plons water?

Tips Bevalling

10 tips die pijn bevalling verminderen

Tips van onze verloskundigen om de pijn van de bevalling te verminderen.
Lees en wordt verrast wat jullie zelf kunnen doen.

Lekker en gezond eten tijdens je zwangerschap.
Niet alleen voor jezelf, ook voor je nog ongeboren kindje.

Met een zelfverzekerd gevoel bevallen?
In deze cursussen antwoorden op al jouw vragen.

Leer alle signalen van je baby kennen.
Én hoe je hier het beste op kunt reageren.

Gerelateerde berichten
Pijnbestrijding In Het Ziekenhuis, De Ruggenprik Is één Van De Opties
Géén grotere kans op kunstverlossing met ruggenprik

Geeft een ruggenprik een hoger risico op een kunstverlossing. Jaren dachten we van wel.

Als je van tevoren weet dat je een ruggenprik wilt, hoe regel je dat?

Weet je van te voren dat je een ruggenprik wilt, ga dan op onderzoek uit.

Voorbereiden Op Je Bevalling
Waarom voorbereiden op bevalling

Waarom zou je je voorbereiden op je bevalling? Er is er nog nooit één blijven zitten, toch...

Onnodig Veel Inleidingen En Knippen Bij Bevalling In Nederland
(Onnodig) veel inleidingen en knippen bij bevalling

In Nederland worden bevallingen veel vaker ingeleid en krijgen vrouwen veel vaker een knip dan in andere landen. Hoe komt Lees meer

Plaats Bevalling Kiezen, Waar Wil Jij Bevallen Wat Zijn De Voor En Nadelen Van Alle Opties
Plaats bevalling kiezen

Hoe kies je voor de plaats waar je wilt bevallen? Wat is voor JOU belangrijk in je keuze?