Bloedarmoede

Als je zwanger bent, heb je meer kans op bloedarmoede dan buiten de zwangerschap.

Rectangle Webinar Pijn Bevalling.fw

Bij bloedarmoede is het ijzergehalte in je bloed te laag en kan het bloed minder zuurstof vervoeren, en daardoor kun je je moe en duizelig voelen. De medische term voor bloedarmoede is anemie.

Ook na een bevalling kun je last hebben van bloedarmoede, vooral als je meer bloed hebt verloren dan wenselijk.

Loulouka Kl Banner Nw

Anemie; Klachten bij bloedarmoede

Deze klachten kun je hebben bij bloedarmoede in de zwangerschap:

  • Moe en zwak voelen, weinig energie hebben.
  • Weinig eetlust.
  • Snel kortademig zijn bij inspanning,
  • Duizeligheid.
  • Het gevoel flauw te vallen.
  • Hartkloppingen.
  • Transpireren.
  • Hoofdpijn.
  • Oorsuizen.
  • Bleek zien

Veel zwangeren hebben één of meer van dit soort klachten, ook zonder dat er sprake is van bloedarmoede. Een vingerprik stelt de diagnose.

Omdat het hart tijdens de zwangerschap  harder moet werken, kun je last hebben van versnelde hartslag omdat het hart bovendien probeert het zuurstoftekort te compenseren door het bloed sneller dan normaal rond te pompen

Je lichaam zorgt er voor dat de baby voldoende ijzer ontvangt voordat jijzelf jouw deel krijgt. Dit betekent dat er bij de zwangere veel eerder sprake is van een ijzertekort dan bij de baby.

Pas bij extreem lage waarden van het hemoglobinegehalte (ijzergehalte in je bloed) loopt de baby gevaar. Er is dan een grotere kans op een vroegtijdige bevalling of een laag geboortegewicht van de baby.
Een zeer ernstige bloedarmoede komt vooral voor als er sprake is van bepaalde aandoeningen zoals sikkelcelziekte of thalassemie.

Anemie oorzaken

In de zwangerschap heb je een verhoogd risico op bloedarmoede, dat komt door de volgende zaken:

Als je zwanger bent heeft je lichaam meer zuurstof nodig.
Je lichaam maakt daarom extra rode bloedcellen aan om in deze behoefte te voorzien.
Omdat de hoeveelheid bloedvocht (plasma) echter meer toeneemt dan de bloedcellen, neemt de concentratie van hemoglobine (Hb) en rode bloedcellen toch af.
Het lijkt er dan op alsof je bloedarmoede hebt, maar in feite is de totale hoeveelheid hemoglobine en rode cellen juist toegenomen.
Voor niet-zwangere vrouwen geldt een ondergrens van hemoglobine 7,5 mmol/l, bij een zwangere vrouw kan dit dalen tot 6,3 mmol/l (afhankelijk van de duur van de zwangerschap) zonder dat er sprake is van bloedarmoede.
Rond 30-32 weken is het hemoglobinegehalte het laagst, daarna stijgt het weer iets.
In de laatste maanden van de zwangerschap is de behoefte aan ijzer die je via de voeding binnen moet krijgen, verhoogd en heb je dus extra ijzer nodig.

Oorzaken van bloedarmoede in de zwangerschap zijn:

  • Voeding met weinig ijzer en foliumzuur (bijvoorbeeld door sterk vermageren voor zwangerschap of bij niet goed gebalanceerde vegetarische voeding)
  • Hevige menstruaties voor de zwangerschap.
  • Vaak overgeven door misselijkheid.
  • Kort achter elkaar meerdere zwangerschappen hebt doorgemaakt.
  • Zwanger bent van een meerling.

Bloedarmoede komt ook regelmatig voor als er veel bloedverlies is geweest bij de bevalling.

Anemie; diagnose

Hoe kom je erachter dat je bloedarmoede hebt tijdens je zwangerschap?

Tijdens de zwangerschapscontrole wordt het Hb-gehalte standaard aan het begin van de zwangerschap en later nog minimaal één keer bepaald. Een druppel uit je vinger is voldoende en de uitslag is direct bekend.
Als je klachten hebt die op bloedarmoede kunnen wijzen, vertel dit dan bij je bezoek aan de verloskundige of arts, zodat je Hb eventueel extra bepaald kan worden.
De vingerprik zegt alleen iets over het hemoglobinegehalte in je bloed. Als dit te laag is, dan wordt een buisje bloed afgenomen en wordt op het laboratorium onderzocht wat de oorzaak is: ijzergebrek, normale verdunning tijdens de zwangerschap of een tekort aan een andere stof zoals foliumzuur.

Wat kun je zelf doen?

Hoe zorg je ervoor dat je voldoende ijzer binnenkrijgt in de zwangerschap?

Gezond en afwisselend eten is belangrijk om genoeg voedingsstoffen binnen te krijgen, zie de informatie over voeding en ijzer.
Lever bevat veel ijzer, maar is tijdens de zwangerschap niet geschikt omdat het veel vitamine A bevat, wat schadelijk kan zijn voor de baby.

In verband met toxoplasmose wordt geadviseerd geen rauw vlees te eten, eet dus alleen biefstuk, rood vlees bevat veel ijzer, als deze goed doorbakken is, let op dat vlees van de barbecue goed gaar is, eet geen filet americain, rauwe tartaar enz.

Er zijn diverse producten te koop in de supermarkt of bij de reformzaak die extra ijzer en vitamine C bevatten.
Voorbeelden zijn Roosvicee ferro, Floradix kruidenelixer of een multivitaminepreparaat speciaal voor zwangere vrouwen of vrouwen die borstvoeding geven. Deze middelen kunnen een goede ondersteuning zijn ter voorkoming van een ijzertekort. Overleg altijd eerst met de verloskundige of arts voordat je dergelijke middelen gaat gebruiken.

Behandeling, afhankelijk van de oorzaak

De behandeling van bloedarmoede in de zwangerschap is afhankelijk van de oorzaak:

IJzergebrek:

Als jouw bloedarmoede door ijzergebrek wordt veroorzaakt, krijg je waarschijnlijk extra ijzer in de vorm van tabletten of een drankje.
Gebruik nooit ijzersupplementen zonder eerst te overleggen met degene die de zwangerschap begeleidt. Deze middelen kunnen zwarte ontlasting of verstopping veroorzaken, dit is een normaal verschijnsel en niet verontrustend.
Het is daarom belangrijk dat je voeding veel vezels bevat en dat je voldoende drinkt.
Als je gelijktijdig vitamine C gebruikt (bijvoorbeeld uit fruit of vruchtensap) verbetert dit de opname van ijzer. Laat je bloed regelmatig controleren als je langdurig ijzerpreparaten gebruikt.

Foliumzuur of B12 tekort:

Een tekort aan foliumzuur kan ook door tabletten worden opgeheven, vitamine B12 kan per injectie worden toegediend.
Alleen bij zeer ernstige bloedarmoede worden soms extra rode bloedcellen gegeven via een bloedtransfusie. De meeste ziekenhuizen hanteren hiervoor de ondergrens van 4,0 mmol/l van het Hb.

Teveel bloedverlies

Een geboorte gaat gepaard met bloedverlies. Wanneer er voor de bevalling geen sprake was bloedarmoede, kunnen de meeste vrouwen het bloedverlies tijdens de bevalling prima compenseren.
Alleen als er sprake is geweest van hevig bloedverlies bij de bevalling of als er al sprake was van bloedarmoede tijdens de zwangerschap, kan het nodig zijn om na de bevalling ijzersupplementen te gebruiken. De verloskundige of arts zal enkele dagen na de bevalling het hemoglobinegehalte in het bloed controleren. Als je borstvoeding geeft,is het ook belangrijk om op je ijzerinname te letten omdat voor de moedermelk ook ijzer nodig is.
Extra ondersteuning met ijzerrijke voeding of een ijzerrijk drankje (zoals Floradix kruidenelixer of Roosvicee ferro) zorgen ervoor dat je je ijzergehalte sneller op pijl brengt.

Voeding ijzer

In de zwangerschap heb je extra ijzer nodig om bloedarmoede te voorkomen.

IJzer is onmisbaar voor de levering van energie in het lichaam. Het is een belangrijke bouwsteen van hemoglobine (Hb), deze stof zorgt voor het zuurstoftransport in het bloed en geeft het zijn rode kleur. Zonder ijzer kan geen hemoglobine worden aangemaakt en kan de zuurstof niet door het lichaam worden vervoerd. Zie bloedarmoede.
De Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid (ADH) voor ijzer is voor mannen en vrouwen verschillend en varieert bovendien per leeftijdsgroep en ook per periode in de zwangerschap. Bij het opstellen van deze hoeveelheden is uitgegaan van een gemiddelde opname van ijzer uit een voeding die vlees bevat.

Als je zwanger bent, of net bevallen zou je voeding meer ijzer moeten bevatten.

hoeveel ijzer heb je nodig?
Zwanger, 1 tm 3 maanden 11mg
Zwanger, 4 tm 6 maanden 15mg
Zwanger, 7 tm 9 maanden 19 mg
Borstvoedend 20 mg

Het uitgangspunt is een gezonde en gevarieerde voeding.
In onderstaand overzichtje kun je zien hoeveel milligram ijzer een portie van het desbetreffende voedingsmiddel bevat:

hoeveelheid ijzer in voeding
voedingsmiddel portiegrootte mg ijzer
Rundvlees, gemiddeld 1 stukje, 100 gram rauw gewogen 2,4
Kipfilet 1 stukje, 100 gram rauw gewogen 0,6
Kippenei 1 stuks 0,9
Brood, volkoren 1 snee, 35 gram 0,9
Brood, wit 1 snee, 35 gram 0,3
Vleeswaren Voor 1 snee brood, 15 gram 0,4
Appelstroop Voor 1 snee brood, 15 gram 2,2
Pindakaas Voor 1 snee brood, 15 gram 0,2
Ontbijtgranen, verrijkt met ijzer 1 portie, 30 gram 2,4
Bruine bonen Gekookt, 3 opscheplepels, 180 gram 3,8
Aardappel Gekookt, 2 stuks, 100 gram 0,6
Donkergroene groente:
spinazie
Gekookt, 3 opscheplepels, 240 gram 3,1
Donkergroene groente:
broccoli
Gekookt, 3 opscheplepels, 150 gram 1,5
Bloemkool Gekookt, 3 opscheplepels, 165 gram 0,5
Abrikozen Gedroogd, 3 stuks, 10 gram 0,4
Rozijnen 1 eetlepel, 10 gram 0,2
Noten, gemengd 1 eetlepel, 20 gram 0,6
Noten, cashew 1 eetlepel, 20 gram 1,0
Vruchtenlimonadesiroop, Ferro 1 eetlepel, 15 gram 15,0
Bron: Nevo-tabel 2006

Voorbeeld dagmenu
Bij wijze van voorbeeld vind je hieronder een lijst met een voorbeeld dagmenu waarbij is aangegeven hoeveel ijzer de diverse voedingsmiddelen bevatten.
5 snee volkorenbrood                                                              4,5 mg
1 stukje rundvlees (100 gram, rauw gewogen)              2,4 mg
vleeswaren voor 2 snee brood                                             0,8 mg
pindakaas voor 1 snee brood                                                0,2 mg
appelstroop voor 1 snee brood                                            2,2 mg
4 gekookte aardappelen                                                          1,2 mg
4 opscheplepels gekookte groente,             gemiddeld 2,0 mg
________
Totaal                                                                                            13,3 mg

De opname van ijzer

In de voeding komt ijzer voor in verschillende vormen: als heemijzer en als non-heemijzer. Heemijzer wordt naar schatting voor 25% door het lichaam opgenomen. Het komt voor in dierlijke voeding zoals vlees, vis en gevogelte. In plantaardige producten komt non-heemijzer voor. Dit wordt minder goed (1-10%) opgenomen in het lichaam.
IJzer uit dierlijke voeding wordt dus beter opgenomen dan ijzer uit plantaardige bronnen.
Andere voedingsstoffen kunnen de opname van ijzer beïnvloeden:
Vlees, vis en vitamine C verhogen de opname van het (plantaardige) non-heemijzer.Het gebruik van groente of fruit (vooral citrusfruit of citrussap) tijdens iedere maaltijd kan dus waardevol zijn bij een (te) laag ijzergehalte.
Bovendien zijn er enkele lichamelijke factoren die invloed hebben op de opname van ijzer. Wanneer de lichaamsvoorraad ijzer laag is, neemt het lichaam meer ijzer op. Ook bij een hogere ijzerbehoefte (zoals tijdens de zwangerschap) is de opname hoger.

Gerelateerde berichten

Vermoeidheid In Zwangerschap, Je Lichaam Wil Meer Rust

Vermoeidheid

Vermoeidheid is een veel gehoorde klacht, zeker in de eerste 12-14 weken en aan het eind van de zwangerschap. Wat kun je er tegen doen?

voeding in de zwangerschap

Voeding in zwangerschap

Gezonde voeding, zoooo belangrijk nu je zwanger bent. Maar wat is gezond en wat heb je nodig?

Zwanger Van Week Tot Week, Zwangerschapskalender Van Babyopkomst

Zwanger van week tot week

Hoe ontwikkelt je baby zich in de zwangerschap én wat gebeurt er in jouw lijf lees je per week van je zwangerschap

welke achternaam krijgt jullie baby

Welke achternaam krijgt je kind

Naast de keuze voor de voornaam mogen jullie ook kiezen welke achternaam jullie kind krijgt. Hier zijn wel een paar regels aan verbonden.

chemische stoffen als bpa in zwangerschap

Hormoonverstorende stoffen

We komen allemaal iedere dag in contact met meerdere chemische stoffen. Zijn ze wel veilig voor je (ongeboren) baby?

Zwangerschapskalender To Do's

To Do’s in zwangerschap

Jouw to-do’s in de zwangerschap.
per trimester gerangschikt. Zo heb je een overzichtelijke lijst van alles wat je moet regelen.

Lekker en gezond eten tijdens je zwangerschap.
Niet alleen voor jezelf, ook voor je nog ongeboren kindje.

Met een zelfverzekerd gevoel bevallen?
In deze cursussen antwoorden op al jouw vragen.

Leer alle signalen van je baby kennen.
Én hoe je hier het beste op kunt reageren.

Gerelateerde berichten
Stuitligging Houdingen
Liggingsafwijkingen

Help, mijn kind ligt in stuit. Wat nu?

Vaginale Infecties In De Zwangerschap, Stinkende Afscheiding.fw
Vaginale infectie

Als je zwanger bent heb je een verhoogd risico op een vaginale infectie. Hoe herken je het?

Hoge bloeddruk in de zwangerschap
Hoge bloeddruk

Hoge bloeddruk in de zwangerschap is de meest voorkomende complicatie. Waar let je op en hoe gevaarlijk is het?

Koorts In De Zwangerschap Kan Vroegtijdig Weeën Opwekken. Wat Moet Je Doen Bij Koorts
Koorts in de zwangerschap

Kan koorts in de zwangerschap kwaad?

Placenta Ligging
Voor- of laagliggende placenta

Een voorliggende of laagliggende placenta. Wat is het en wat zijn de risico's. Kan de placenta nog omhoog groeien?

Diabetes In De Zwangerschap
Zwangerschapssuiker

Diabetes Gravidarum, oftewel zwangerschapssuiker geeft verhoogde risico's voor moeder en kind.